Bródno, Brudno, a może Brodno ? Historia zmieniającej się nazwy..

W trakcie opracowania. Wkrótce więcej.... Br(o)(u)(ó)dno* historia nazwy (* niepotrzebne skreślić)

Tereny dzisiejszego Bródna zamieszkałe są od pradawnych czasów. Wydaje się, że  niemożliwe ustalenie pierwotnego nazewnictwa. Możemy natomiast prześledzić na podstawie dostępnych materiałów.

Dzieje Warszawy związane są z Warszawą i Pragą

Pisane materiały dostępne dopiero od  XI wieku a tereny zamieszkałe od dawna.

Wykorzystujemy mapy (wojskowe i cywilne), dostępne oryginalne dokumenty w tym  oraz opracowania 

Językowo na nazwę wpływały języki - słowiańskie pierwotny,  polski z czas.ów średniowiecza, łacina

, szwedzki, rosyjski i zmiany dokonane w ortografii polskiej po zaborach i zapewne inne.

Do dostępnych materiałów trzeba podchodzić jednak z dużą ostrożnością ponieważ nie zawsze przekazują w pełni wiarygodne informacje co do nazw i lokalizacji. Przykładowo, w "ciekawym" miejscu odwzorowano położenie Warszawy na Mapa z 1553 roku1) . Mapa dedykowana była kardynałowi Ottonowi Truchses von Waldburg, z którego gościny kartograf korzystał od października 1553 do stycznia 1554 r. Warszawa na tej mapie jest na PRAWYM brzegu Wisły.

Nova Germaniae descriptio. Warszawa z prawej strony Wisły   Nova Germaniae descriptio    
   1.  Béatrizet, Nicolas Nova Germaniae descriptio 1553
     7. The_History_of_Poland_by_Bern_Connor. 1698.

Innym przykładem jest mapa z The History of Poland by Bern Connor z 16987). Tu także Warszawa jest oznaczona po prawej stronie Wisły. A może jest to ślad po wcześniejszym osadnictwie, które rozwijało się na prawym brzegu?

Wracając do tematu Br(o)(u)(ó)dna to ślady osadnictwa sięgają czasów późnego Paeolitu. Badania archeologiczne prowadzone w ostatnich wiekach. Wydmy piaszczyste zawierały dużą liczbę śladów wyrobów krzemiennych i ceramiki "przeddziejowej" Odnajdywane były pięknie oszlifowane wyroby - wyrabiane z surowców importowanych. Badania wykopaliskowe prowadzone w ubiegłych wiekach  pokazują, ze były to tereny licznych pracowni krzemiennych rozrzuconych po wydmach daleko rozrzuconych w głębi lasów. (strona 24). Ludność rzemieślnicza składała się raczej z ruchliwych przemysłowców i dobrych handlarzy, którzy sprowadzali materiał krzemienny z gór Świętokrzyskich ;ub górnego dorzecza Bugu. Wyroby odstawiali do miejsc gęściej zaludnionych ww dól i w górę Wisły i jej dopływów. Szukając miejsc ustronnych do produkcji może tłumaczyć obawa przed krążącymi po Wiśle rabusiami

  Mamy też ślady pobytu człowieka z okresu neolitu  który nie zostawił okrzesków.

Ilustracja XX Pracownie krzemienne w okolicach Warszawy z różnych epok kamiennych. Czarne trójkąty oznaczają miejscowości gdzie znaleziono ślady tych pracowni. 2)

 

Można przypuszczać, żę wiele nazw spotykanych w tej okolicy jest bardzo starych

Jedna z koncepcji pochodzenia nazwy opisana jest w 2) Według ...... Najstarszym osiedlem nad Wisła na tym terenie wytworzonym na potrzeby handlu było TARGOWE (tu zn miejsce "miesto" targowe) na prawym brzegu Wisły na miejscud zisiejszej Pragi, które trafiało w dzisiejszą ulicę Targową. Jako pozostałość po tem targowisku jest Targówek samo "Targowe" figuruje jeszcze w dokumentach z 1580 roku obok malutkiej wioski Pragi (Praga Nobilium) , jako folwark na "wyprażonej" ziemi. Targowe otaczała rzeka Skurcza, a przejazd przez rzeczkę w kierunku starożytnego Grodziska wytworzył "bród" i osiefdle Bródno 2)

 

Według koncepcji Dr. Józef Ostaszewski wśród starożytnych i średniowiecznych mieszkańców z czasem następowało przekręcanie nazw w wymowie. Jako jeden z przykładów to to tendencja do zamiany "o" na "u". Jeden z przykładów to nazwa Brodno na Brudno2).  Tam także jest powiązanie nadawanych nazw z nazw znanych i tu mamy wyprowadzenie nazwy przejścia przez rzekę Brudno = Brodno. Ostatecznie w zestawieniu nazw nazwa miejscowości na mazowszu z wykładnią znaczenia "Brudno regalis - Bródno, warsz. 1413 r. oznacza bród na rzece Skurczy na drodze z Targowego do Grodziska.

 

Od roku ..... do około 1900 roku sprawa z pisownią wydaje się dość jasna. We wszystkich dokumentach Brudno jest pisane przez "u".

Jednym z takich pierwszych dokumentów są rysunki z bitwy pod Warszawą

 Widok z planów

Widok Brudna z planu pierwszego dnia bitwy3   Widok Brudna z planu drugiego dnia bitwy4   Widok Brudna z planu trzeciego dnia bitwy5
   
Plan w ujęciu panoramicznym przedstawia pierwszy dzień bitwy pod Warszawą 28.VIII.1656 r 3   Plan w ujęciu panoramicznym przedstawia drugi dzień bitwy pod Warszawą 29.VIII.1656 r 4   Plan w ujęciu panoramicznym przedstawia trzeci dzień bitwy pod Warszawą 30.VIII.1656 r 5
   

 Na trzech rysunkach są zabudowania oznaczone jako "Brudna"

 

 

 

W opracowaniu z 1900 roku mamy dość szczegółowo wyjaśnione

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8_1916 Nowy Plan miasta Warszawy i okolic_przerobka u na o w BRUDNO

 

Różnorodność pisowni mamy udokumentowane na Plan Warszawy z 1918 roku (poniżej). Mamy tam gminę Bródno, wieś Bródno, zabudowania oznaczone jako Bródno, Nowe Bródno i cmentarz Bródnowski; folwark Brudno; wieś Stare Brodno.   

Plani Warszawy z 1918 rok

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Materiały źródłowe

1.  Béatrizet, Nicolas (1507-1577) Nova Germaniae descriptio : cvm adiacentibvs Italiae, Galliae, Britanniae, Poloniae et Pannoniae partibvs : illvstriss principi D. Othoni a Trvchses card. Avgvstano dicata. Źródło Biblioteka Narodowa (www.polona.pl)

2.  Dzieje pierwotne szczepu mazurskiego : studjum historyczno-językoznawcze. Dr. Józef Ostaszewski. Warszawa Skład Główny Gebethner i Wolf 1935. Źródło Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa

3. Plan w ujęciu panoramicznym przedstawiający pierwszy dzień bitwy pod Warszawą 28.VIII.1656 r. Plan pochodzi z jednego z wyd.: Theatrum Europaeum 1663 lub 1683 T. 7 po s. 994. Źródło POLONA

4. Plan w ujęciu panoramicznym przedstawiający drugi dzień bitwy pod Warszawą 29.VIII.1656 r. Plan pochodzi z jednego z wyd.: Theatrum Europaeum 1663 lub 1683 T. 7 po s. 994. Źródło POLONA

5. Plan w ujęciu panoramicznym przedstawiający trzeci dzień bitwy pod Warszawą 30.VIII.1656 r. Plan pochodzi z jednego z wyd.: Theatrum Europaeum 1663 lub 1683 T. 7 po s. 994. Źródło POLONA

6. Plan Stolecznego m Warszawy_1918. Źródło MAPSTER

7. The_History_of_Poland_by_Bern_Connor. 1698. Źródło POLONA

8. Nowy Plan miasta Warszawy i okolic_przerobka 1916 Źródło Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • Słowaczyński, Andrzej (1807-1847). Praga : rys historyczny - nie mam
  • Starożytna Polska pod względem historycznym, jegraficznym i statystycznym opisana przez Michała Balińskińskiego i Tymoteusza Lipińskiego Tom I Rok 1843
Wchodząc na strony www.palutkiewicz.pl wyrażają Państwo zgodę na umieszczanie na komputerze danych w postaci plików tzw. cookies, Pozwali to nam na automatyczne rozpoznanie Państwa komputera podczas następnego wejścia na strony www.palutkiewicz.pl. Pliki cookies pozwolą przykładowo zachować hasło lub wygląd witryny zgodny z upodobaniami bez konieczności dokonywania czynności od początku każdorazowo. Pliki cookies mogą też być wykorzystywane przez współpracujących z nami reklamodawców, a także przez narzędzie Google Analytics, które jest przez nas wykorzystywane do zbierania statystyk. W przypadku braku zgody z Państwa strony na otrzymywanie cookies a chęci korzystania ze stron www.palutkiewicz.pl należy zmienić konfigurację przeglądarki internetowej w taki sposób by blokowała lub usuwała pliki tego typu, lub ostrzegała za każdym razem przed ich zapisaniem. Możesz w każdej chwili zmienić ustawienia swojej przeglądarki. Przeczytaj, jak wyłączyć pliki cookie i nie tylko »